Mách bạn cách đọc bản đồ địa hình dễ hiểu, chính xác nhất

Bản đồ địa hình giúp bạn hiểu rõ về đặc điểm bề mặt của 1 khu vực như độ cao, độ dốc, hướng di chuyển… Tuy nhiên không phải ai cũng biết đọc bản đồ địa hình. Để thuận tiện cho chuyến đi, khám phá hoạt động ngoài trời như leo núi, trekking thì bạn cần biết cách đọc bản đồ và thông tin xung quanh loại bản đồ này.

Bản đồ địa hình là gì?

Bản đồ địa hình là loại bản đồ thể hiện địa hình như đồi núi hay đồng bằng, độ cao, độ dốc, các yếu tố tự nhiên như sông suối, ao đồ… và các yếu tố nhân tạo như đường sá, công trình.

Đây là công cụ cực kỳ quan trọng trong việc khảo sát, đo đạc công trình, thiết kế quy hoạch đường, khu dân cư, thủy lợi… Hoặc phục vụ cho công tác quản lý đất đai, phân tích địa hình, thoát nước độ dốc. Ngoài ra còn có thể dùng cho những người thường xuyên du lịch, leo núi, trekking.

Các thành phần quan trọng trong bản đồ địa hình

Tỷ lệ bản đồ

Tỷ lệ bản đồ là tỷ số giữa khoảng cách trên bản đồ và khoảng cách ngoài thực tế. Ví dụ như tỷ lệ bản đồ 1:1000  thì 1cm trên bản đồ sẽ ứng với 10m ngoài thực tế. Với tỷ lệ càng lớn thì bản đồ càng chi tiết, tỷ lệ càng nhỏ thì bản đồ càng khái quát.

Ký hiệu bản đồ

Trên bản đồ có các ký hiệu riêng dành cho các loại đường, sông, nhà, cây, công trình…. Mỗi loại đều có ký hiệu riêng theo tiêu chuẩn. Người dùng cần đọc chú giải của bản đồ để hiểu đúng

Đường đồng mức

Đây được coi là yếu tố quan trọng nhất khi đọc bản đồ địa hình.  Các đường đồng mức là đường được tạo ra bởi người vẽ bản đồ, thể hiện các đường đi hoặc các đoạn của Trái đất ở độ cao  bằng nhau. Tức là những đường và đoạn được trình bày dưới dạng độ cao.

Nguyên tắc đọc đường đồng mức là càng đường càng gần nhau thì địa hình càng dốc, đường càng xa thì địa hình bằng phẳng. Với vòng kín là địa hình đỉnh núi hoặc hố.

Màu sắc địa hình trong bản đồ

Để phân loại địa hình và môi trường thì bản đồ sử dụng màu sắc. Màu nâu sử dụng biểu thị các đường đồng mức, thể hiện các đối tượng địa lý và độ cao. Màu xanh lục biểu thị thảm thực vật như rừng. Màu xanh lam biểu thị các đối tượng của nước như hồ, đầm, sông và hệ thống thoát nước.

Các ngọn núi có tuyết phủ hoặc địa hình thực sự có thể là sông băng thì các đường đồng mức được vẽ bằng màu xanh lam. Do đó, cần phải quan sát các đường đồng mức để nhận ra tuyến đường nào có thể nguy hiểm hay an toàn hơn.

Màu đen sẽ được sử dụng để biểu thị cho các vật thể nhân tạo bao gồm cả những con đường mòn. Màu đỏ được sử dụng cho đối tượng do con người tạo ra như đường chính hoặc ranh giới chính trị.

Quy trình đọc bản đồ địa hình

Bước 1: Xác định tỷ lệ bản đồ để biết được kích thước thực tế

Bước 2: Xem chú giải ký hiệu trên bản đồ để hiểu đúng đối tượng

Bước 3: Phân tích đường đồng mức, nhận biết địa hình cao, thấp, dốc

Bước 4: Kiểm tra cao độ, xác định vị trí chính xác

Bước 5: Đối chiếu thực tế, có thể dùng máy GPS RTK hoặc máy đo để kiểm tra

>> Xem thêm:  Top máy đo đạc địa chính chính xác và được ưa chuộng nhất hiện nay

Lưu ý khi đọc bản đồ địa hình

Người dùng cần nắm vững 1 số lưu ý dưới đây để đọc và khai thác bản đồ địa hình 1 cách chính xác nhất.

Bản đồ địa hình có tỷ lệ phổ biến nhất là 1:24000, với cao độ tiêu chuẩn khoảng 100m giúp thể hiện sự thay đổi địa hình 1 cách rõ ràng nhất.

Một số bản đồ có thể hiện cao độ bằng màu sắc, màu càng đậm thì độ cao càng lớn.

Khi thám hiểm bạn có thể xác định hướng dòng chảy và tìm nguồn nước ngọt bằng cách nhận biết sông, suối, dòng nước trên núi ở bản đồ được ký hiệu bằng hình chữ V ngược.

Thời đại công nghệ tiên tiến bạn có thể dễ dàng xem bản đồ địa hình trên nhiều nền tảng như máy tính, điện thoại thông minh, thiết bị dẫn đường…

Với những thông tin chia sẻ ở trên sẽ giúp bạn nắm vững cách đọc bản đồ địa hình chính xác hơn, từ đó giúp lập kế hoạch chuyến đi chính xác, đảm bảo an toàn khi di chuyển ở những khu vực có địa hình phức tạp.