Hướng dẫn sử dụng máy toàn đạc Leica TS03-TS07

Máy toàn đạc Leica TS03/TS07 được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực trắc địa, xây dựng và khảo sát công trình. Tuy nhiên, để khai thác tối đa độ chính xác và hiệu suất làm việc của thiết bị, người dùng cần nắm vững cách vận hành đúng chuẩn. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn sử dụng máy toàn đạc Leica TS03/TS07 chi tiết từ cơ bản đến nâng cao, giúp bạn làm chủ thiết bị nhanh chóng và hạn chế sai số trong quá trình đo đạc.

Ký hiệu và bàn phím máy toàn đạc Leica TS03/TS07

1. Ký hiệu

• ALL: Đo và ghi các giá trị về góc, cạnh và toạ độ... vào bộ nhớ trong thiết bị.
• DIST: Đo và hiển thị các giá trị về góc cạnh và toạ độ...
• REC: Ghi các giá trị đang hiển thị vào bộ nhớ trong.
• EDM: Hiển thị hoặc thay đổi các tham số hiệu chuẩn liên quan đến đo dài.
• PREV: Xem lại màn hình trước.
• NEXT: Xem tiếp màn hình sau.
• STATION: Trạm máy.
• INPUT: Nhập số liệu (Số hoặc chữ từ bàn phím)
• SetHZ: Đặt hướng khởi đầu.
• COMP: Cài đặt chế độ bù nghiêng (2 trục, 1 trục hoặc tắt bù).
• FIND: Tìm điểm đo, trạm máy hay Code.
• hr: Chiều cao gương.
• hi: Chiều cao máy (Từ tâm mốc đến tâm máy).
• E0: Toạ độ Y trạm máy.
• N0: Toạ độ X trạm máy.
• H0: Cao độ H trạm máy
• E: Toạ độ Y điểm đo.
• N: Toạ độ X điểm đo.
• H: Cao độ H điểm đo.
• : Khoảng cách nghiêng
• : Chênh cao
• : Khoảng cách ngang

2. Bàn phím

• a. Các phím chương trình từ F1 đến F4
• b. Bàn phím số/chữ
• c.Phím Bật/Tắt nguồn
• d.Phím Home
• e. Phím quay về

3. Màn hình

• Thẻ “ Start”

• Thẻ “Manager”

Bấm phím mũi tên để sang trang

Bấm phím mũi tên để sang trang

Một số thao tác thông dụng

1. Bật bọt thuỷ điện tử và dọi tâm Laser:

Cách 1: Nhấn phím  FNC > Work >  Level

Cách 2: Nhấn phím chức năng "lựa chọn chế độ đo với gương của người sử dụng" (Nếu đã đặt chức năng này ở phần cài đặt tổng thể).

2. Xem và xóa dữ liệu

Vào Main Menu/ vào tiếpManage

a/ Muốn xem, xoá và tạo mới công việc:Nhấn phím điều hướng đến Job > OK

• Tạo công việc mới: F2 [ New ]
• Xoá công việc đang hiển thị: F4 [ Sang trang ] > F1 [ Delete ]

b/ Muốn xem, xoá và tạo mới điểm cứng:Nhấn phím điều hướng đến Fixpoint > OK

1-  Tìm điểm cứng:  F1  [FIND]và gõ tên điểm cần tìm. 

2-  Xoá điểm đang hiện thị: F2 [DELETE]

• Tạo điểm cứng mới: F3 [NEW]
• Sửa điểm cứng: F4 [EDIT]

c/ Muốn xem điểm đo: Nhấn phím điều hướng đến Meas.Data > OK

• Tìm điểm đo: F3 [POINT]và gõ tên điểm đo cần tìm.
• Xem toàn bộ các điểm đo: F4 [VEIW]

3. Thay đổi loại gương - hằng số gương và chế độ đo

• Vào Main Menu
• Vào Settings Menu
• Vào tiếp EDM Settings

Một số chế độ đo xa:

Prism-Standard:Chế độ đo với gương tiêu chuẩn.

Non-Prism-Std:Chế độ đo không gương.

Non-Prism-Track:Chế độ đo liên tục không gương.

Prism (>3.5 Km) :Chế độ đo với gương ở khoảng cách xa > 3.5 Km.

Prism-Fast:Chế độ đo nhanh vào gương với độ chính xác giảm.

Prism-Tracking :Chế độ đo khoảng cách liên tục vào gương.

Tape:Chế độ đo hồng ngoại và tấm phản xạ.

Một số chương trình đo thông dụng

1. Cài đặt thông số trạm máy

Trước khi sử dụng các chương trình đo ta cần cài đặt các thông số cho trạm máy (nếu thực hiện bước này đầu tiên thì khi khởi động các chương trình đo ta không cần phải cài đặt lại trạm máy mà sử dụng luôn Job và trạm máy vừa tạo).

• Vào chương trình Start
• Vào Setup > bấm sang trang Config

Các bước thực hiện:

Bước 1- Khai báo tên công việc                   F1 - Set Job

Bước 2- Thiết lập giới hạn độ chính xác     F2 - Set Accuracy limit

Bước 3- Đặt các thông số trạm máy             F4 -START

Bước 1:

• Nhấn phím F1(để khai báo tên công việc).
• Để đặt tên công việc mới nhấn F1 > NEW.
• Nhấn INPUTđể đặt tên Job. Xong nhấn phím
• Nhấn phím F4> OKđể hoàn tất việc đặt tên JOB.

Bước 2:

Nhấn phím F2-Set Accuracy limit thiết lập độ chính xác cho trạm má y: Chỉ thực hiện bước này khi điểm t rạm máy được tính giao hội từ 2 điểm đã biết toạ độ.

• Position: Giới hạn sai số vị trí điểm.
• Height: Giới hạn sai số độ cao.
• Hz: Giới hạn sai số góc ngang.
• Face I - II Limit: Giới hạn sai số góc đo giữa 2 mặt bàn độ.
• Sử dụng F4(INPUT) để nhập giá trị và F3(OK) để chấp nhận.

Bước 3:

Nhấn F4để đặt thông số trạm máy.

Mục Methodchọn:

• With Coordnếu khai báo điểm trạm máy theo toạ độ.
• with Anglenếu khai báo điểm trạm máy theo góc.
• Height Transfernếu khai báo điểm trạm máy theo chuyền độ cao.
• Resectionnếu khai báo điểm trạm máy theo phương pháp giao hội.

Bấm Cont. : Khai báo tên điểm trạm máy:

• Nhấn phím F4 sang trang > F1(New) để nhập tên điểm trạm máy.
• Mục hi: Khai báo chiều cao máy.
• Nhấn Xuất hiện màn hình khai báo điểm định hướng:
• Chọn NEH(F2) nhập toạ độ điểm định hướng rồi OK.
• Ngắm về điểm định hướng rồi bấm Meas(F1) để đo điểm định hướng.
• Nhấn F3(Store) để máy tính toán ra góc phương vị.
• Nhấn F4đồng ý kết quả.
• Nhấn F4 (Set) để đồng ý.

2. Chương trình đo khảo sát - Surveying

Các bước thực hiện:

*Nếu đã khai báo thông số trạm máy thì ta nhấn [ START] > Survey và tiến hành đo khảo sát luôn.

3. Chương trình chuyển điểm thiết kế ra thực địa  - STAKEOUT:

Các bước thực hiện:

Bước 1- Khai báo tên công việc                   F1- Set Job 

Bước 2- Cài đặt thông số trạm máy              F2 - Station Setup 

Bước 3- Bắt đầu đo                                        F4- START

Các  bước  khai  báo  trạm  máy  tương  tự  như  phần  "Cài  đặt  thống  số trạm máy" .Nếu đã khai báo thông số trạm máy ta nhấn [ START] > Stakeout > Cont và tiến hành chuyển điểm ra thực địa.

• Tại  màn  hình  STAKEOUT đưa  vệt  sáng  xuống  dòng  PtID dùng  phím để chọn điểm cần chuyển ra ngoài thực địa.
• Trong trường hợp điểm cần chuyển không có trong bộ nhớ, chuyển vệt sáng lên dòng Searchđể nhập tên điểm. Nếu điểm đã có trong bộ nhớ máy sẽ tự động kích hoạt, nếu không có trong bộ nhớ, máy sẽ yêu cầu nhập toạ độ  Y - X - Zcủa điểm cần chuyển, nhập xong YXZ nhấn phím  F4 -OK.
• Sử dụng phím F1- DIST để xác định vị trí điểm cần bố trí, vị trí điểm cần bố trí được mô tả thông qua 03 màn hình hiển thị  STAKE OUTnhư sau:

Hz:Góc dịch

Nếu Hz mang  giá  trị  +  thì  quay  máy sang phải đến khi góc Hz = 0⁰00’00”

Nếu  Hz mang  giá  trị  -  thì  quay  máy sang trái đến khi góc Hz = 0⁰00’00”

• Khoảng  dịch  theo  chiều dài

Có giá trị (+) nếu điểm chuyển nằm xa hơn điểm ngắm hiện tại.

Có  giá  trị  (-)  nếu  điểm  chuyển  nằm  gần hơn điểm ngắm hiện tại.

• Khoảng dịch theo chiều cao

Leng: Khoảng dịch theo chiều dài: Giá trị + nếu điểm chuyển còn nằm xa hơn.

Trav.:Khoảng dịch ngang, vuông góc với hướng ngắm, dương nếu điểm chuyển nằm bên phải của điểm đo hiện tại.

Height:Khoảng dịch theo chiều cao.

East:Khoảng dịch theo hướng Đông giữa điểm chuyển và điểm ngắm hiện tại.

North:Khoảng dịch theo hướng Bắc giữa điểm chuyển và điể m ngắm hiện tại.

Height:Khoảng dịch cao độ, dương nếu điểm chuyển cao hơn điểm đo hiện tại.

Chương trình đo giao hội nghịch

• Vào chương trình Start
• Vào Setup >bấm sang trang Config

Các bước thực hiện:

Bước 1- Khai báo tên công việc                   F1- Set Job.

Bước 2- Đặt giới hạn độ chính xác              F2 - Set Accuracy limit

Bước 3- Bắt đầu đo                                        F4 - START

Bước 1:

F1  - Set Job: Đặt tên công việc.

Nhấn F1- NEW: (để đặt tên công việc mới)

Để hoàn tất việc đặt tên JOB nhấn phím  F4 >OK.

Bước 2:

F2   > Set Accuracy limit: Thiết đặt mức giới hạn chấp nhận độ chính xác điểm giao hội.

• Position: Giới hạn sai số vị trí điểm.
• Height: Giới hạn sai số độ cao.
• Hz: Giới hạn sai số góc ngang.
• Face I - II Limit: Giới hạn sai số góc đo giữa 2 mặt bàn độ.

Ý nghĩa của chức năng này: Nếu thiết đặt độ chính xác điểm bố trí với các tiêu chuẩn sai lệch: ±X ≤ 3mm, ±Y≤ 3mm, ± Z (H) ≤ 3mm... Nếu sau khi máy tính toán giao hội mà sai số điểm giao hội nghịch (Trạm máy) lớn hơn 3mm so với lý thuyết thì máy sẽ có cảnh báo để người sử dụng biết.

Bước 3:

F4 [ START ]Bắt đầu đo

Mục Methodchọn: Resection

Đặt tên trạm máy tại dòng: Station

Khai báo chiều cao máy tại dòng: Hi

Nhập xong chấp nhận nhấn: F2 [OK]

Nhập tên điểm và toạ độ ít nhất hai điểm đã biết toạ độ.

Nhập tên điểm thứ nhất nhấn INPUT.

Nhập tên điểm tại dòng PtIDnếu không có trong bộ nhớ máy sẽ kích hoạt chế độ nhập toạ độ bằng tay:

Nhấn phím F2 [NEH]để nhập toạ độ điểm thứ nhất rồi OK.

Ngắm máy vào điểm 1 rồi nhấn phím F1 [ ALL ] đo điểm thứ  nhất.

Nhấn phím, F1 [Measure more points]để nhập điểm thứ  2 (tương tự như điểm thứ nhất)

Nhập xong tiếp tục đo bằng phím F1 [ ALL ] để đo điểm thứ hai.

Nhấn phím F4 [COMPUTE]để máy tính toán và hiển thị điểm trạm máy.

Cuối cùng nhấn phím  F4 [ SET] để chấp nhận toạ độ tính toán và góc phương vị.

Đo và tính diện tích – AREA & VOLUME

Chương trình tính diện tích AREA  & VOLUME  cho phép tính diện tích của  một hính  đa  giác (có tối  đa 50  đỉnh) tạo bởi  các điểm được nối với nhau bằng các đoạn thẳng. Các điểm có thể được đo, lựa chọn từ bộ nhớ hoặc nhập vào từ bàn phím. Khi đã đo được từ ba điểm trở l ên, diện tích của hình  sẽ được tính toán hiển thị ngay trên màn hình.

1. Vào chương trình Main Menu
2. Vào Programschọn Page2/3
3. Bấm F2vào Area&Volume

Các bước thực hiện:

Bước 1- Khai báo tên công việc                   F1- Set Job.

Bước 2- Cài đặt thông số trạm máy              F2 - Station Setup. 

Bước 3- Bắt đầu đo                                        F4- START 

Các  bước  khai  báo  trạm  máy  tương  tự  như  phần  "Cài  đặt  thống  số trạm máy" .Nhấn phím  F4 -START để bắt đầu đo:

Đặt tên điểm đo đầu tiên tại dòng  PtID

Vào cao gương điểm này tại dòng hr

Nhấn phím F1 - ALL để tiến hành đo điểm đo thức nhất, máy sẽ tự động tăng số điểm  đo, khi đo được từ 3 điểm trở lên  máy sẽ báo diện tích tại dòng A 2Dm²và hình dạng thửa đất ngay trên màn hình.

Khi muốn biết diện tích của một hình, ta nhấn vào phím  F2 -RESULTmáy sẽ thông báo: Diện tích - Chu vi của hình đa giác đã được đo.

Cũng có thể xác định diện tích từ các điểm đã có sẵn trong bộ nhớ của máy:

• Tại màn hình đo AREA & VOLUME
• Nhấn phím F4  lật đến các lựa chọn ở vị trí  F1 [ LIST ],vào tối thiểu 3 điểm trong danh sách để máy tính diện tích.

Chương trình đo cao không với tới  - REMOTE HEIGHT

Chương trình cho phép xác định độ cao từ mặt đất đến điểm không thể tiếp cận trực tiếp như: Chiều cao của gầm cầu, độ võng của đường dây điện,…

1. Vào chương trình Main Menu
2. Vào Programschọn Page2/3
3. Bấm F3vào Remote Height

Các bước thực hiện:

Bước 1- Khai báo tên công việc                   F1- Set Job

Bước 2- Cài đặt thông số trạm máy              F2 - Station Setup

Bước 3- Bắt đầu đo                                        F4- START.

Các  bước  khai  báo  trạm  máy  tương  tự  như  phần  "Cài  đặt  thống  số trạm máy" .Nhấn phím  F4 - START để bắt đầu đo:

Vào tên điểm đo tại dòng: Point1

Vào chính xác chiều cao gương tại dòng: Hr

Sau khi đo điểm thứ nhất máy sẽ thông báo:

• Khoảng cách từ máy đến điểm đo đầu tiên
• Chiều cao điểm không với tới (Theo lý thuyết).
• Chiều cao điểm không với tới (Theo thực tế).

Khi ngóc ống kính lên điểm không với tới máy sẽ báo độ cao điểm  đó.

Chú ý: Cần đo chính xác chiều cao gương và vị  trí đặt gương.

Đối với dòng máy toàn đạc Leica TS03/TS07 có giá thành khá cao trên thị trường, không phù hợp với tài chính của một số đơn vị. Nếu bạn cần tìm máy toàn đạc điện tử giá tốt với chức năng tương đương, không thua kém dòng Leica TS03/TS07 thì hãy tham khảo ngay máy toàn đạc Sokkia thương hiệu Nhật Bản, các dòng máy toàn đạc Sokkia IM50 series, máy toàn đạc Sokkia IM100 series có thông số tương đương nhưng giá thành rẻ hơn rất nhiều.